Kafe Mutfağında İş Kazası — Bildirim Süresi ve İşverenin Sorumluluğu

Kafe mutfağı küçük yaralanmaların en sık yaşandığı alanlardan biridir. Bıçak, fritöz, sıcak tabak, ıslak zemin ve dar geçitler yan yanadır. Bu olayların çoğu hafif atlatılır ve işletmecinin aklına bildirim gelmez; personel eczaneden bandaj alır, ertesi gün işine döner. Sorun tam burada başlar. Bildirilmeyen bir olay ilerleyen aylarda rapora dönüşürse, geriye dönük bildirim hem cezaya hem de geri ödeme talebine yol açar.

Neyin iş kazası olduğu geniş tanımlıdır

Tanım 5510 sayılı Kanun'un 13. maddesindedir ve sanılandan geniştir. Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle, görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda ve benzeri hâllerde meydana gelen, sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olay iş kazasıdır.

İki ayrı bildirim, iki ayrı süre

Bildirim tek bir işlem değildir. İki farklı merciye, iki farklı sürede yapılır ve biri diğerinin yerine geçmez.

Üç iş günlük süre iş günü olarak sayılır; hafta tatili ve resmî tatiller hesaba girmez. Kaza işverenin kontrolü dışındaki bir yerde meydana gelmişse — örneğin malzeme almaya gönderilen personelin yolda kaza geçirmesi gibi — üç iş günlük süre olayın öğrenildiği tarihten başlar.

Geç bildirimin asıl bedeli rücudur

Geç bildirimin idari para cezası vardır ve tutar mevzuattaki esaslara göre belirlenip her yıl güncellenir. Ancak işletmeyi asıl zorlayan kalem ceza değildir.

İşverenin sorumluluğu nereye kadar

Bildirim ayrı, sorumluluk ayrıdır. Bildirimi zamanında yapmak sorumluluğu ortadan kaldırmaz; sorumluluk kusur esasına göre belirlenir ve üç başlıkta toplanır.

• Kuruma karşı rücu sorumluluğu. Kurumun sigortalıya ve hak sahiplerine yaptığı ödemeler, işverenin kusuru oranında kendisinden geri istenir.
• Tazminat sorumluluğu. İşçi veya yakınları maddi ve manevi tazminat davası açabilir. Sürekli iş göremezlik doğuran olaylarda tutarlar yüksektir.
• Cezai sorumluluk. Ağır yaralanma veya ölümle sonuçlanan olaylarda taksirle yaralama ya da öldürme hükümleri gündeme gelir.

Kusur değerlendirmesinde bakılan şey işletmenin önceden aldığı önlemlerdir. Risk değerlendirmesi yapılmış mı, iş sağlığı ve güvenliği eğitimi verilmiş mi, koruyucu donanım sağlanmış mı, çalışma ve dinlenme sürelerine uyulmuş mu. Bu kayıtların varlığı kusur oranını doğrudan düşürür; yokluğu ise kusuru ağırlaştırır.

Kaza anında yapılacaklar sırası

• Önce tıbbi müdahale; gerekiyorsa ambulans çağırın, personeli yalnız göndermeyin.
• Olay yerini mümkün olduğunca koruyun, varsa kamera kaydını saklayın.
• Yetkili kolluk kuvvetlerine gecikmeksizin bildirim yapın.
• Olayı tanık beyanlarıyla birlikte tutanağa bağlayın.
• Üç iş günü içinde Kurumun elektronik sistemi üzerinden bildirimi tamamlayın.
• Hastane evraklarını, raporu ve reçeteleri dosyalayın.
• Olayın tekrarını önleyecek düzeltmeyi yapın ve bunu da kayda geçirin.

Kazayı azaltan pratik önlemler

Mutfakta yaşanan olayların büyük kısmı birkaç tekrar eden sebepten çıkar. Bunlar ucuz önlemlerle azaltılabilir ve alınan her önlem aynı zamanda kusur değerlendirmesinde işletmenin lehine kayıt oluşturur.

• Zemin kaymaz malzeme veya kaymaz paspasla kaplanır, ıslaklık uyarı levhasıyla işaretlenir.
• Bıçaklar keskin tutulur; kör bıçak daha fazla kuvvet gerektirdiği için daha çok kesiğe yol açar.
• Fritöz ve sıcak yüzey çevresinde geçiş yolu boş bırakılır.
• Fırın eldiveni ve kesim eldiveni erişilebilir noktada bulundurulur.
• Ağır kasalar için taşıma yöntemi anlatılır, tek kişiyle taşınacak üst sınır belirlenir.
• Yeni başlayan personele mutfak turu ve ekipman tanıtımı ilk gün yapılır.
• İlk yardım dolabı eksiksiz tutulur ve yeri herkesçe bilinir.

Personel eğitiminin kayıtlı yürütülmesi bu tabloyu tamamlar; oryantasyon düzeni için kafe personel eğitimi yazımız pratik bir çerçeve sunar.

Mevzuat ve güncellik

İş kazasının tanımı ve bildirim süreleri 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13. maddesinde, işverenin kayıt ve bildirim yükümlülükleri 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 14. maddesinde düzenlenir. İdari para cezası tutarları işyerinin tehlike sınıfı ve çalışan sayısına göre değiştiğinden, uygulanacak tutar için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın yayımladığı güncel tablo esas alınmalıdır. İşletmenizin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerini İSG zorunluluğu yazımızda, tüm yıllık takvimi kafe işletmesi yasal yükümlülükler rehberimizde bulabilirsiniz.