SGK İşten Çıkış Kodları — Kafe ve Restoranda Hangi Kod Seçilir
- İşten ayrılış bildirgesi, sözleşmenin sona erdiği tarihi izleyen on gün içinde verilir.
- Süresinde verilmeyen bildirgenin cezası her sigortalı için brüt asgari ücretin onda biridir; 2026'da 33.030 TL üzerinden 3.303 TL'ye karşılık gelir.
- Kafede en çok kullanılan kodlar 03 istifa, 04 işveren feshi, 05 belirli süreli sözleşmenin bitmesi ve devamsızlık kodudur.
- 29 numaralı kod 2021/9 sayılı genelgeyle kaldırıldı; İş Kanunu 25/II alt bentleri için ayrı kodlar getirildi.
- İşsizlik ödeneği 4, 5, 15, 17, 18, 23, 24, 25, 27, 28, 31, 32, 33, 34 ve 40 numaralı kodlarda doğar; kod 03'te doğmaz.
- Kod seçimi tazminat ve işe iade davasında feshin gerçek sebebine dair ilk delildir; belgesiz kod girmek işverene karşı işler.
Bir garson ayrıldığında yapılan işlem kâğıt üzerinde küçüktür: bildirgeye bir kod yazılır ve gönderilir. Oysa o kod, işçinin işsizlik ödeneği alıp alamayacağını, kıdem tazminatı tartışmasının nasıl başlayacağını ve bir yıl sonra açılacak davada işletmenin nerede duracağını belirler. Kafede personel devri yüksek olduğu için bu işlem ayda birkaç kez tekrarlanır; yanlış alışkanlık bir kez yerleşirse tekrar tekrar aynı riski üretir.
Bildirge ne zaman verilir
Sigortalı işten ayrılış bildirgesi, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihi izleyen on gün içinde Sosyal Güvenlik Kurumu'na verilir. Süre takvim günü olarak işler; hafta sonu ve tatil günleri de sayılır. İşten çıkış tarihi ile bildirge tarihi arasındaki fark denetimde ilk bakılan kalemlerden biridir.
| İşlem | Süre | Gecikmenin sonucu |
|---|---|---|
| İşe giriş bildirgesi | Çalışma başlamadan önce | Sigortasız çalıştırma cezaları devreye girer |
| İşten ayrılış bildirgesi | Sona erme tarihini izleyen 10 gün | Her sigortalı için brüt asgari ücretin onda biri idari para cezası |
| Aylık prim ve hizmet belgesi | Takip eden ayın sonuna kadar | Ayrı idari para cezası ve teşvik kaybı |
Kafede en çok kullanılan kodlar
Kurumun yayımladığı işten ayrılış nedenleri listesi ellinin üzerinde kod içerir. Kafe ve restoran işletmesinde bunların büyük kısmı hiç kullanılmaz. Pratikte dört kod işlerin neredeyse tamamını karşılar.
| Kod | Anlamı | İşsizlik ödeneği | Kafede tipik durum |
|---|---|---|---|
| 03 | Belirsiz süreli sözleşmenin işçi tarafından feshi, yani istifa | Doğmaz | Garson kendi isteğiyle ayrılıyor |
| 04 | Belirsiz süreli sözleşmenin işveren tarafından haklı sebep bildirilmeden feshi | Doğar | İşletme performans veya iş azlığı nedeniyle çıkarıyor |
| 05 | Belirli süreli sözleşmenin sona ermesi | Doğar | Sezonluk çalışan personelin sözleşme süresi doluyor |
| 25 | İşçi tarafından işverenin ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırı davranışı nedeniyle fesih | Doğar | Ücret ödenmemesi gibi haklı sebeple işçi ayrılıyor |
29 numaralı kod artık yok
Sahada en sık duyulan yanlış budur. İşverenin İş Kanunu'nun 25. maddesinin ikinci fıkrasına dayanarak yaptığı fesihler uzun yıllar tek bir 29 numaralı kodla bildirildi. Sosyal Güvenlik Kurumu'nun 2021/9 sayılı genelgesi bu kodu kaldırdı ve yerine anılan fıkranın alt bentlerine karşılık gelen ayrı kodlar getirdi.
Değişikliğin mantığı şu: ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık geniş bir başlıktır ve altında birbirinden çok farklı hâller vardır. Devamsızlık ile hırsızlık aynı kodla bildirildiğinde, bildirgeye bakan hiç kimse feshin gerçek sebebini göremiyordu. Yeni düzende her alt bent kendi koduyla bildirilir; devamsızlık ayrı, iş güvenliğini tehlikeye düşürme ayrı, işverene karşı işlenen suç ayrı koda karşılık gelir.
Devamsızlık feshinde sıra
Kafede işveren feshinin en yaygın gerekçesi devamsızlıktır. İş Kanunu'nun 25. maddesinin ikinci fıkrasının (g) bendi üç durumu sayar: izinsiz veya haklı bir sebebe dayanmaksızın ardı ardına iki iş günü, bir ay içinde iki defa herhangi bir tatil gününden sonraki iş günü, yahut bir ayda üç iş günü işe gelmemek.
Kod doğru olsa bile belge yoksa fesih ayakta kalmaz. Sıra şudur.
- Devamsızlığın her günü için iki tanık imzalı tutanak tutulur.
- İşçinin adresine noter aracılığıyla savunma isteyen yazı gönderilir, makul süre tanınır.
- Cevap gelmezse veya savunma yetersizse fesih bildirimi yine noter üzerinden yapılır.
- Fesih hakkı, olayı öğrenme tarihinden itibaren altı iş günü içinde kullanılır.
- Çıkış bildirgesi ilgili alt bent koduyla ve on gün içinde verilir.
Örnek senaryo
Kafede bir buçuk yıldır çalışan garson üç gün üst üste gelmiyor, telefonu açmıyor. İşletmeci dördüncü gün bildirgeyi kod 03 ile veriyor, çünkü kişi kendisi bırakmış gibi görünüyor. Beş ay sonra işçi dava açıyor ve istifa dilekçesi olmadığını, işten çıkarıldığını ileri sürüyor. İşletmede tutanak yok, noter yazısı yok, tek belge işletmecinin kendi girdiği kod. Mahkeme istifayı ispat edemeyen işvereni kıdem ve ihbar tazminatına mahkûm ediyor. Aynı olayda üç gün tutanak tutulup tek bir noter yazısı gönderilseydi, fesih haklı fesih olarak geçerli olacak ve hiçbir tazminat doğmayacaktı.
Kod seçimi ile tazminat arasındaki bağ
Kod, bildirgede yer alan idari bir veridir; tek başına tazminat doğurmaz veya ortadan kaldırmaz. Ancak uyuşmazlıkta feshin gerçek sebebine dair ilk delildir ve işveren beyanı sayılır. Kendi girdiğiniz kodla çelişen bir savunma yapmak, davada en zayıf konumdur.
| Durum | Doğru yaklaşım |
|---|---|
| İşçi istifa dilekçesi verdi | Dilekçeyi ıslak imzalı al, kod 03 gir, dosyada sakla |
| İşçi sözlü olarak bırakacağını söyledi | Yazılı dilekçe iste; vermezse devamsızlık prosedürünü işlet |
| Performans nedeniyle çıkarıyorum | Kod 04, tazminatları hesapla ve öde |
| Devamsızlık var | Tutanak ve noter yazısından sonra ilgili 25/II alt bent kodu |
| Sezon bitti, süreli sözleşme doldu | Kod 05, sözleşmenin belirli süreli olduğunu belgele |
Çıkış işlemi kontrol listesi
- Sona erme tarihini net biçimde belirledim.
- Ayrılma sebebini yazılı olarak kayda geçirdim.
- İstifa varsa ıslak imzalı dilekçeyi aldım.
- Devamsızlık varsa tutanak ve noter savunma yazısını tamamladım.
- Haklı fesih hakkını altı iş günü içinde kullandım.
- Güncel kod listesinden doğru kodu doğruladım.
- Bildirgeyi on gün içinde verdim.
- Kullanılmayan yıllık izin ücretini son ücret üzerinden ödedim.
- Kıdem ve ihbar hesabını dönemin tavanıyla kontrol ettim.
Mevzuat ve güncellik
Bildirim süreleri ve idari para cezaları 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, fesih hâlleri ise 4857 sayılı İş Kanunu kaynaklıdır. Kod listesi Kurum genelgeleriyle değişebildiğinden işlem öncesi Sosyal Güvenlik Kurumu duyurularından doğrulanmalıdır. Ayrılışta hangi tazminatın doğduğunu istifa ve kıdem tazminatı yazımızda, sigortasız çalıştırmanın yaptırımını sigortasız işçi çalıştırma cezası yazımızda ele aldık. İşletmenizin yıllık yükümlülük takvimi için kafe işletmesi yasal yükümlülükler rehberimize bakabilirsiniz.
Doğru kod, doğru kayıtla başlar. Kafe360 ile personelinizin vardiya ve izin geçmişi panelde durur; ayrılış anında kimin ne zaman çalıştığını ve kaç gün izni kaldığını aramak zorunda kalmazsınız. Ücretsiz QR menü paketiyle 0 TL'ye başlayabilirsiniz.
30 Gün Ücretsiz DeneyinSıkça Sorulan Sorular
İşten ayrılış bildirgesi kaç gün içinde verilir?
Garson istifa ederse hangi çıkış kodu girilir?
29 numaralı çıkış kodu neden artık yok?
Hangi çıkış kodlarında işçi işsizlik maaşı alabilir?
Yanlış çıkış kodu girersem ne olur?
Devamsızlık yapan garsonun çıkışını hangi kodla yapmalıyım?
Kapsamlı Rehberimizi Okuyun
Kafe açmak isteyenler için adım adım rehber — iş planı, ruhsat işlemleri, maliyet hesaplama, ekipman, personel ve dijital altyapı.
Kafe Açma RehberiKafe mi açıyorsunuz? Kalem kalem maliyet hesaplayıcı ve 1000'den fazla isim önerisiyle yola hazır başlayın.