Menüde Kalori, Alerjen ve İçerik Beyanı Zorunluluğu — Kafeler İçin 2026 Rehberi
- Toplu tüketim yerlerinde alerjen bildirimi 1 Ocak 2020'den beri zorunlu; bileşen, kalori, alkol ve domuz eti beyanı 6 Nisan 2024 değişikliğiyle kademeli yürürlüğe girdi.
- Ulusal zincirlerde son tarih 1 Temmuz 2026 idi ve doldu. Aynı ilde üç ve daha fazla şubesi olanlarda 31 Aralık 2026.
- Tek şubeli mahalle kafesi de kapsamda — bileşen 31 Aralık 2026, kalori 31 Aralık 2027.
- Bildirim 14 alerjen üzerinden yapılır; alerjen, alkol ve domuz bileşenleri punto veya renkle vurgulanarak gösterilir.
- Beyan basılı menü, yazı tahtası, dijital ekran veya karekod ile sunulabilir; karekodda görünür yere bilgilendirme yazısı şart.
- Yaptırım 5996 sayılı Kanun md. 40'a dayanır; 2026'da tüketiciyi bilgilendirme yükümlülüğüne aykırılık 132.108 TL, yanıltıcı sunum 264.309 TL.
Bir ürünün kaç kalori olduğunu, içinde fındık bulunup bulunmadığını ya da sosunda alkol olup olmadığını menüye yazmak artık tercih değil. Tarım ve Orman Bakanlığı, toplu tüketim yerlerinde bileşen, alerjen ve enerji bilgisinin tüketiciye sunulmasını kademeli olarak zorunlu hâle getirdi. Bu rehberde hangi bilginin ne zamana kadar zorunlu olduğunu, kimin kapsama girdiğini, cezaları ve beyanı en az maliyetle nasıl karşılayacağınızı anlatıyoruz.
Menüde içerik beyanı zorunluluğu nereden geliyor
Dayanak 26 Ocak 2017'de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği. 6 Nisan 2024 tarihli değişiklikle yükümlülük genişletildi; restoran, kafe, pastane, lokanta ve kantinlerin menülerine somut bir beyan sorumluluğu geldi.
Yönetmelikteki toplu tüketim yeri tanımı geniştir — gıdanın tüketime hazır hâle getirilip son tüketiciye sunulduğu her yer, seyyar tezgâhlar dâhil, bu tanıma girer. Diğer başlıklar için kafe işletmesinin yasal yükümlülükleri yazımıza bakın.
Kimler kapsamda ve son tarih ne zaman
En sık gelen soru şu — "Tek şubeli bir kafeyim, beni de bağlıyor mu?" Cevap evet. Zincir ayrımı kapsamı değil takvimi belirliyor; küçük işletmeye uzun geçiş süresi tanındı, muafiyet verilmedi.
| İşletme türü | Bileşen, alkol, domuz | Enerji (kalori) |
|---|---|---|
| Ulusal zincir işletmeler | 1 Temmuz 2026 (doldu) | 1 Temmuz 2026 (doldu) |
| Aynı ilde 3+ şubesi olanlar | 31 Aralık 2026 | 31 Aralık 2027 |
| Diğer tüm işletmeler (tek şubeli kafe dâhil) | 31 Aralık 2026 | 31 Aralık 2027 |
Alerjen bildirimi bu takvimin dışındadır; 1 Ocak 2020'den beri zorunludur. "Benim sıram 2027" alerjen için geçerli değil — bugün eksikse bugün ihlaldesiniz.
Hangi bilgi zorunlu, hangisi tavsiye
Mevzuat paketli gıdalardaki gibi tam besin dökümü istemiyor; protein, yağ ve tuz menüde aranmaz. Zorunlu çekirdek bilgi seti şudur.
| Bilgi | Durum | Not |
|---|---|---|
| 14 alerjen bildirimi | Zorunlu | Geçiş süresi yok |
| Temel bileşen ve hammadde | Zorunlu | Anlaşılır dille |
| Enerji (kalori) değeri | Zorunlu | Porsiyon başına kcal |
| Alkol içeren ürün | Zorunlu | Yemek ve tatlıdaki alkol de |
| Domuz eti ve türevi | Zorunlu | Jelatin gibi türevler dâhil |
| Etin hayvan türü | Zorunlu | Dana, kuzu, kanatlı |
| Porsiyon gramajı | Tavsiye | Kaloriyi doğrulanabilir kılar |
| Katkı maddesi dökümü | Tavsiye | Şeffaflık sağlar |
Alerjen, alkol ve domuz kaynaklı bileşenleri yazmak yetmez; bunların içindekiler listesinin geri kalanından ayrılacak şekilde vurgulanması gerekir. Punto, kalınlık veya arka plan rengi kabul edilen yöntemlerdir.
Menüde bildirilmesi zorunlu 14 alerjen
Bakanlığın esas aldığı liste sabittir; kısaltamazsınız.
- Gluten içeren tahıllar (buğday, çavdar, arpa, yulaf)
- Kabuklular
- Yumurta
- Balık
- Yer fıstığı
- Soya fasulyesi
- Süt ve süt ürünleri (laktoz dâhil)
- Sert kabuklu meyveler (badem, fındık, ceviz, kaju, antep fıstığı)
- Kereviz
- Hardal
- Susam tohumu
- Kükürt dioksit ve sülfitler
- Acı bakla
- Yumuşakçalar
Her madde kendi ürünlerini de kapsar. Bakanlık hazır bir alerjen bildirimi posteri yayımlıyor. Menüde işaretleme ve simge sistemi için dijital menüde alerjen bilgisi gösterimi yazımıza bakın.
Beyan nerede gösterilir — basılı menü mü karekod mu
Yönetmelik tek format dayatmıyor; bilgi kolayca görülebilir ve açıkça okunabilir olduğu sürece birkaç kanal kabul ediliyor.
| Yöntem | Öne çıkan yanı |
|---|---|
| Basılı menü | Herkes erişir, her değişimde yeniden baskı |
| Yazı tahtası, afiş | Düşük maliyet, ürün sayısı artınca okunmaz |
| Ayrı bilgilendirme listesi | Menü sade kalır, talep beklenmeden sunulur |
| Karekod (QR) menü | Sınırsız alan, anlık güncelleme, sıfır baskı; yazı şartı |
Bilgiyi yalnızca karekodla sunuyorsanız görünür bir yere şu anlama gelen yazı asmanız gerekir — bu bilgilere karekodla ulaşılabileceği ve karekod kullanamayan tüketici talep ederse bilginin ayrıca sunulacağı. Bu ibare olmadan karekod yeterli sayılmaz.
Basılı menüde bu satırları taşımak her reçete değişikliğini yeni bir baskı maliyetine çevirir; menü hazırlama ve baskı maliyeti zaten kalem kalem hesaplanan bir gider. Karekodlu menüde aynı bilgi ürün detayında durur ve anında güncellenir; kurulumu QR menü rehberi anlatıyor.
Kafe360'ın QR menüsünde her ürün için kalori, alkol ve domuz eti içeriği alanları ayrı tanımlanır ve menü kartında rozet olarak görünür; zorunlu bilgilendirme metni işletme ayarlarından açılıp kapatılabilir.
Kalori değeri nasıl hesaplanır ve laboratuvar şart mı
İyi haber — mevzuat laboratuvar analizi istemiyor. Beyan reçete bazlı hesaplama ile yapılabilir — reçeteyi gram bazında yazar, hammaddelerin 100 gramdaki enerji değerini gıda kompozisyon tablolarından alır, porsiyona düşen miktarla oranlayıp toplarsınız.
Örnek senaryo
Bir kafenin cheesecake dilimi 120 gram; reçetede dilim başına 35 g krem peynir, 20 g bisküvi tabanı, 18 g toz şeker, 25 g krema ve 22 g yumurta-süt karışımı düşüyor. Her kalemin 100 gramdaki kcal değeri porsiyonla oranlanınca dilim başına yaklaşık 385 kcal çıkıyor — laboratuvar raporu değil, sabit ve kayıtlı reçete yeterli.
Kritik nokta standardizasyon — aynı ürün her seferinde farklı gramajla çıkıyorsa beyanınız tutmaz. Ürün sayısı fazlaysa hesabı bir gıda mühendisi ya da diyetisyene doğrulatın; menüdeki her bilgi hukuken işletmenin beyanı sayılır, sorumluluk size aittir.
Uymamanın cezası ne kadar
Yaptırım 5996 sayılı Kanun'un 40. maddesine dayanır ve tutarlar her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir.
| İhlal | 2026 idari para cezası |
|---|---|
| Etiketleme ve tanımlama yükümlülüğüne aykırılık | 52.801 TL |
| Tüketiciyi bilgilendirme yükümlülüğüne aykırılık | 132.108 TL |
| Tüketiciyi yanıltıcı sunum (üretim yerleri) | 264.309 TL |
| Tüketiciyi yanıltıcı sunum (perakende işyerleri) | Taban tutar onda biri olduğundan çok daha düşük kademe |
Tutarlar her yıl 1 Ocak'ta artar, tekrarı hâlinde katlanır; kesin tutarı il tarım ve orman müdürlüğünden teyit edin. Alerjen beyanı eksik bir üründen doğan sağlık olayında idari cezanın yanına hukuki ve cezai sorumluluk da eklenir. Ayrıntı için gıda denetimi kontrol listesi yazımıza bakın.
Uygulama adımları kontrol listesi
- Tüm ürünlerin standart reçetesini gram bazında yazın.
- Her reçeteyi 14 alerjen listesiyle karşılaştırın.
- Alkol içeren ürünleri ve domuz kaynaklı bileşenleri etiketleyin.
- Et içeren ürünlerde hayvan türünü yazın (dana, kuzu, kanatlı).
- Porsiyon başına kaloriyi reçeteden hesaplayın, uzmana doğrulatın.
- Karekod kullanıyorsanız bilgilendirme yazısını asın.
- Alerjen, alkol ve domuz bilgisini punto veya renkle vurgulayın.
- Tedarikçi ya da reçete değişince beyanı aynı gün güncelleyin.
Beyanı her reçete değişikliğinde yeniden bastırmak zorunda kalmayın. Kafe360'ın QR menüsünde ürün bazında kalori, alkol ve domuz eti bilgisi tanımlayın, bilgilendirme metnini açın, güncellemeyi anında yayına alın.
Sıkça Sorulan Sorular
Menüde kalori gösterme zorunluluğu ne zaman başladı?
Tek şubeli küçük bir kafe de menüde içerik beyanı yapmak zorunda mı?
Menüde bildirilmesi zorunlu 14 alerjen hangileri?
Kalori değerini laboratuvarda analiz ettirmek zorunda mıyım?
Bilgileri sadece QR menüde göstermek yeterli mi?
Menüde içerik ve kalori bilgisi olmazsa cezası ne kadar?
Kafe mi açıyorsunuz? Kalem kalem maliyet hesaplayıcı ve 1000'den fazla isim önerisiyle yola hazır başlayın.