Kafe Masa Sandalye İşgaliye Ücreti — Belediye İzni ve 2026 Bedelleri
- Kaldırım, yaya yolu veya meydana masa sandalye koymak belediye izni gerektirir; dayanağı 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’dur (m. 52-57).
- Tek bir ülke tarifesi yoktur, bedeli belediye meclisi belirler. 2026: Trabzon Ortahisar 30-55 TL/m² gün, İzmir Bergama 180 TL/m² ay, İstanbul Bağcılar 6,25 TL/m² gün.
- Hesap sabittir: m² × gün × birim tarife. 20 m²’lik teras, 35 TL/m² tarifede ayda 21.000 TL eder.
- İzinsiz işgalde zabıta masalara el koyabilir; Kabahatler Kanunu 38. madde cezası 2026’da 1.764 TL’dir, her tespitte yeniden kesilir.
- İzin, yaya geçişini kapatma hakkı vermez; yönetmelik kaldırım genişliğini en az 2,25 metre tutar. Tapuda size ait ön bahçe işgaliyeye tabi değildir ama ruhsatta açık alan olarak tanımlı olmalıdır.
Havalar ısındığı anda kapının önündeki birkaç metrekare kafenizin en kârlı bölümüne dönüşür. Ama o alan çoğu zaman size değil belediyeye aittir: kaldırıma çıkardığınız her masa izin ve bedel ister, izinsiz çıkardığınız her masa ceza. Aşağıda işgaliye iznini, 2026 bedellerini, başvuruyu, cezaları ve terasın geri dönüşünü anlatıyoruz.
İşgaliye izni nedir ve kim almak zorundadır
İşgaliye, kamuya açık bir alanın ticari amaçla geçici kullanımı karşılığında belediyeye ödenen bedeldir. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 52. maddesi yol ve meydan gibi umuma ait yerlerin geçici işgalini harca tabi kılar, 55. madde matrahı işgal edilen metrekare olarak tanımlar. Kapınızdan dışarı çıkan ve belediyeye ait her alan izne tabidir; izni ruhsat sahibi işletme alır.
Alan tapuda size aitse, örneğin parsel içindeki bir ön bahçeyse işgaliye doğmaz; ancak orada müşteri oturtabilmeniz için o alanın ruhsatınızda açık alan olarak yazılı olması gerekir. Sınırdan emin değilseniz imar müdürlüğünden imar çapı isteyin; cephedeki bir metrelik şerit yılda beş haneli fark yaratır.
Yeni açılıyorsanız işyeri ruhsatı için gerekli belgeler aşamasında açık alanı beyan edin; tam listeyi kafe işletmesinin yasal yükümlülükleri rehberinde bulabilirsiniz.
İşgaliye ücreti nasıl hesaplanır
Formül her belediyede aynıdır: metrekare × gün × birim tarife. Kanunun 56. maddesi kesirlerin tam sayıya tamamlanacağını, altı saatten uzun sürelerin tam gün sayılacağını söyler; 12,3 m²’lik teras 13 m² üzerinden hesaplanır. Tarife üç biçimde kurgulanır: metrekare-gün, metrekare-ay ya da masa başına aylık. Çoğu belediye ayrıca cadde derecesine göre kademe uygular. Yıl boyu sabit işgalde tarife yükselebilir — Ortahisar Belediyesi bu duruma yüzde 60 zamlı tarife uyguluyor.
Örnek senaryo
Bir kafe kaldırımda 20 m² kullanmak istiyor, cadde tarifesi 35 TL/m² gün. Aylık maliyet 20 × 35 × 30 = 21.000 TL. Yan sokakta tarife 30 TL’ye düşse bedel 18.000 TL olur.
2026 örnek belediye tarifeleri
Aşağıdaki kalemler 2026 gelir tarifelerinden alınmıştır ve farkın büyüklüğünü gösterir: aynı 20 m² bir ilçede ayda 3.600 TL, diğerinde 33.000 TL tutabiliyor.
| Belediye (2026) | Tarife kalemi | Bedel |
|---|---|---|
| Trabzon Ortahisar | Lokanta ve kafelere geçici yer tahsisi | 30 TL/m² gün (diğer sokaklar), 35 TL (Meydan), 55 TL (Zeytinlik Caddesi) |
| İzmir Bergama | Açık/kapalı alan işgaliyesi; masa başına aylık | 180 TL/m² ay (~6 TL/m² gün); masa başına 350-700 TL |
| İstanbul Bağcılar | Yol, meydan, iskele gibi yerlerin işgali | 6,25 TL/m² gün |
| Hatay Antakya | 52/1-2 kapsamındaki işgaller | 2,50 TL/m² gün |
Sebebi teknik bir ayrımdır: 56. maddedeki işgal harcı maktu tarifeye bağlıdır ve Antakya’nın 2,50 TL’si bu üst sınırdır. Belediyeler ise 97. maddeye dayanarak ayrıca işgaliye ücreti belirleyebilir; teraslardaki yüksek rakamlar budur.
Bu rakamlar örnektir ve yalnızca ilgili belediyede geçerlidir; tarifeler her yıl meclis kararıyla değişir, aynı ilçede cadde derecesine göre farklılaşır. Kendi bedelinizin tek kaynağı belediyenizin güncel gelir tarifesidir.
Başvuru nasıl yapılır ve hangi belgeler gerekir
Başvuru genellikle zabıta müdürlüğüne yapılır, tahsilatı mali hizmetler müdürlüğü yürütür. Zabıta yerinde ölçüm yapar, bedel bu ölçüme göre tahakkuk eder. İstenen belgeler:
- İşgaliye talep dilekçesi (matbu form veya e-belediye)
- İşyeri açma ve çalışma ruhsatı
- Vergi levhası, oda kaydı, kimlik veya imza sirküleri
- Alanı metrekaresiyle gösteren kroki
- Kira sözleşmesi ya da tapu, borcu yoktur yazısı
Ödeme sonrası süreli bir işgaliye izin belgesi verilir; denetimde ilk sorulan evraktır. Bitiş tarihini takvime işleyin — yenilemeyi unutan işletmeler izinli alanda bile cezalı duruma düşer.
İzinsiz işgalin cezası nedir
İzinsiz işgalin üç sonucu vardır. Birincisi fiili müdahaledir: zabıta masa ve sandalyeleri toplayıp muhafaza altına alabilir. İkincisi idari para cezasıdır: 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 38. maddesi, yazılı izin olmadan kaldırım veya cadde işgal edene zabıtaca ceza verilmesini öngörür. Bu ceza 2025’te 1.406 TL, 2026’da 1.764 TL’dir ve her tespitte yeniden kesilir.
Üçüncüsü en pahalısıdır: harç yükümlülüğü devam eder. Antakya Belediyesi’nin 2026 tarifesinde yazdığı gibi izinsiz işgaller mükellefiyeti kaldırmaz; cezayı ödeseniz de o dönemin işgal harcı geriye dönük tahakkuk ettirilebilir. Tekrarlanan ihlalde encümen faaliyetten men kararı da alabilir. Denetimin seyrek olacağını varsaymayın: İzmir Konak Belediyesi 2026 başında kaldırım işgali nedeniyle yaklaşık 1.500 işletmeye işlem yaptı.
Kaç metrekare alınabilir ve yayaya ne kadar yer kalmalı
İzin verilecek metrekareyi belirleyen şey talebiniz değil geriye kalan yaya alanıdır. 7 Kasım 2023 tarihli Yaya Yolları ve Kaldırımların Tasarım Kuralları Hakkında Yönetmelik uyarınca kaldırım genişliği en az 2,25 metre tutulur; dar imar planında bile net yürüme alanı 1 metrenin altına inemez.
En bağlayıcı hüküm şudur: yaya hareket alanlarında engel oluşturacak unsur tesis edilemez, oturma yerleri net yürüme alanını daraltamaz. Erişilebilirlik kılavuzları rahat geçiş için en az 150 cm serbest genişlik önerir; belediyeler de genelde cepheden bir bandı izinli alan olarak verir.
Doğru uygulama: masaları cephe hattına yaslayın, yürüme koridorunu dış kenarda kesintisiz bırakın, sınırı yere şeritle işaretleyin. Cezaların çoğu izinli alan için değil, dışarı taşan sandalyeler için yazılıyor.
Açık alan cironuza ne katar
Açık alan, kapalı alandaki masa sayısını artırmadan kapasitenizi büyütür; doğru karar, maliyeti ciroyla değil masa başına katkı payıyla karşılaştırarak verilir.
Örnek senaryo
20 m²’lik terasa 5 masa sığıyor, her masa günde 2,5 kez devrediyor: günde 12-13 adisyon. Ortalama adisyon 220 TL ise günlük ek ciro 2.750 TL, aylık 82.500 TL. Brüt kâr yüzde 60 ise aylık katkı 49.500 TL; 35 TL/m² tarifedeki 21.000 TL’lik maliyet ayın ilk 9 gününde çıkar. Tarife 55 TL olsaydı geri ödeme 20. güne taşınırdı.
Hesabın işe yaraması için masa devir hızı ve ortalama adisyonu kayıttan bilmeniz gerekir; burada günlük ciro takibi alışkanlığı işe yarar. Mekân tasarımı da önemli: izinli metrekare sabitken masa düzeni kapasiteyi yüzde 20’ye kadar değiştirir.
İşgaliye bütçeleme kontrol listesi
Sezon başlamadan şu listeyi geçin; yeni açılıyorsanız tutarı kafe açma maliyeti hesabınıza ekleyin. Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; nihai durumu belediyenizden teyit edin.
- Alan tapuda kime ait, imar çapıyla teyit ettim mi?
- Tarife kalemi m²-gün mü, m²-ay mı, masa başına mı?
- Caddem hangi dereceye giriyor, izin sezonluk mu yıllık mı?
- Yayaya bırakacağım net yürüme genişliği yönetmeliğe uygun mu?
- Ruhsatım açık alanı kapsıyor mu, evrakım hazır mı, izin bitiş tarihini takvime işledim mi?
- Aylık işgaliyeyi sabit giderlere ekledim mi?
Terasınızı açtınız; sıra o masaların ne kazandırdığını görmekte. Kafe360 ile açık alan masalarınızı ayrı bölüm olarak tanımlayın, devir hızını ve ortalama adisyonu izleyin.
Sıkça Sorulan Sorular
Kafenin önüne masa sandalye koymak için izin almak zorunlu mu?
İşgaliye ücreti 2026’da ne kadar?
İşgaliye bedeli nasıl hesaplanır?
İzinsiz kaldırım işgalinin cezası ne kadar?
İşgaliye izni için nereye başvurulur ve hangi belgeler gerekir?
Kaldırımda yaya için ne kadar boşluk bırakmak gerekir?
Kafe mi açıyorsunuz? Kalem kalem maliyet hesaplayıcı ve 1000'den fazla isim önerisiyle yola hazır başlayın.